Zachęta do dobrej sztuki
Regionalne Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych w Częstochowie świętuje dwudziestolecie działalności. Dwudziestu należących do niego artystów zaprezentowało swoje prace na wystawie w Konduktorowni przy ul. Piłsudskiego. Finałem jubileuszowych obchodów będzie aukcja dzieł sztuki zaplanowana 30 listopada.
Częstochowska Zachęta ma siedzibę w odrestaurowanej Konduktorowni przy ul. Piłsudskiego 34/36. Pochodzący z II połowy XIX wieku ceglany budynek, dawnej należący do kompleksu dworca Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, stał się ważnym miejscem dla częstochowskiej kultury. Odbywają się tam wystawy, koncerty, spotkania z artystami. Po 20 latach nazwy Zachęta i Konduktorownia dla artystów i miłośników sztuki stały się niemal synonimami.
Wrześniowa wystawa „Regionalne Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych w Częstochowie – 20 lat później” była już czwartym wydarzeniem w ramach obchodów jubileuszu. W styczniu odbył się jam session „Noworoczne impresje kolędowe” poprowadzony przez Marcina Pospieszalskiego. Następnie Zachęta pochwaliła się swoimi zbiorami podczas wystawy „Znaki czasu, czyli kolekcja sztuki współczesnej”, której wernisażowi towarzyszył koncert Laboratorium dźwięku Łozowski - Czyż - Zyzik. W maju Małgorzata Stępniak przygotowała ekspozycję „20 lat Zachęty w Częstochowie 2005-2025”, poświęconą osobom, które od lat są związane lub współpracowały z Konduktorownią. Podczas wernisażu tej ogólnopolskiej wystawy zagrał Józef Skrzek, a na finisażu – zespół Meles Meles.
Na jubileuszowej wystawie „20 lat później” (można ją było oglądać do 30 września) swoje prace pokazało 20 częstochowskich artystów, aktualnie należących do stowarzyszenia: Redi Bo, Piotr Dłubak, Bartosz Frączek, Bartłomiej „Bebe” Frączek, Anita Grobelak, Jakub Jakubowski, Włodzimierz Karankiewicz, Magdalena Kmiecik, Alicja Waleria Kowalska, Tomasz Lubaszka, Marian Panek, Magdalena Stępniak, Małgorzata Stępniak, Wojciech Sętowski, duet Theseus (Aleksandra Cupiał i Szymon Parafiniak), Anna Ujma-Lubaszka, Justyna Warwas, Artur Wawrzkiewicz, Ola E. Zgajewska-Gall oraz Danuta Żak.
– Chcieliśmy podziękować wszystkim, którzy tworzyli to miejsce 20 lat temu, i którzy współtworzą je teraz – mówi Anita Grobelak, prezes Regionalnego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Częstochowie i komisarz wystawy.
- Bardzo mi miło spotkać się tutaj z państwem oraz z kolegami i koleżankami, którzy prezentują swoje prace. Jubileusz Zachęty to wielka sprawa. Artyści przez 20 lat tworzą i zachwycają nie tylko nas, ale i świat swoimi znakomitymi dziełami. Jestem dumna, że mogłam znaleźć się w takim towarzystwie – powiedziała podczas wernisażu Małgorzata Stępniak, wiceprezes Zachęty.
Malarz Jakub Jakubowski, obecnie prorektor Uniwersytetu im. Jana Długosza, przypomniał początki działalności częstochowskiej Zachęty: – Za każdym razem i przy każdej okazji w tym roku jubileuszowym powinna być wymieniana jedna osoba, bez której determinacji nie byłoby Konduktorowni i nie byłoby Zachęty. Myślę o Piotrku Głowackim, który 20 lat temu budował to towarzystwo, kiedy pracował w Miejskiej Galerii Sztuki. To były naprawdę czasy trudne. Chyba nikt do końca nie wierzył, że będziemy się mogli spotykać w takich okolicznościach i że przez te lata będzie tyle wydarzeń. Wszystko to, co wiąże się z tym dziwnym życiem Konduktorowi - bo to bardzo specyficzna placówka kultury - to zawsze bardzo dobra sztuka. To jest wartość nadrzędna każdej imprezy. Myślę, że dobrze, jeżeli wspominamy nasze korzenie, bazę, bo gdzieś ten początek był.
Kolejną zasłużoną osobę wymienił Szymon Parafiniak, który jednak zaczął od ukłonu w stronę gości wernisażu: - Chciałbym podziękować państwu za to, że od 20 lat jesteście z nami. Czym byłaby galeria, gdyby nie publiczność, gdyby nie sympatycy tego miejsca? – powiedział. – 20 lat temu Konduktorownia i Regionalne Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych, wpisało się autorski program „Znaki czasu” ówczesnego ministra kultury i dziedzictwa narodowego pana Waldemara Dąbrowskiego. Gdyby nie jego przychylność, to stowarzyszenie nie miałoby racji bytu, bo ten program był przede wszystkim przeznaczony dla miast wojewódzkich. Częstochowa w tamtym czasie już takiego statusu nie miała. Natomiast było tutaj bardzo silne środowisko, które pod przewodnictwem Piotra Głowackiego po prostu złożyło wnioski i otrzymało pozytywną odpowiedź. Dlatego podziękowanie dla pana Waldemara Dąbrowskiego również jest bardzo istotne i wspomnienie jego osoby. Początkiem kolekcji Zachęty była praca Tadeusza Kantora, którą otrzymaliśmy w prezencie od pana ministra.
Tworzenie Regionalnej Kolekcja Sztuki Współczesnej to drugi, obok organizacji wystaw, nurt działalności Zachęty. Zapoczątkował ją wspomniany rysunek Tadeusza Kantora z cyklu „Ludzie wyjedzeni przez piasek”. Dzisiaj składa się na nią kilkadziesiąt obrazów, rysunków, rzeźb i fotografii nie tylko częstochowskich twórców. – Rok jubileuszowy rozpoczęliśmy od prezentacji kolekcji, którą dysponuje towarzystwo. Pokazaliśmy wtedy około 90 procent prac, które przez 20 lat udało się zgromadzić. Mamy nadzieję, że ta kolekcja będzie się stale powiększała, że jeszcze w tym roku przybędą kolejne dzieła i już niebawem będziemy mogli je pokazać – mówi Anita Grobelak.
Przygotowując wystawę, chciała aby była ona różnorodna i to się udało. Publiczność mogła podziwiać malarstwo, grafikę, fotografię, rzeźbę, tkaniny i instalacje artystyczne. Co więcej, prace poszczególnych artystów pochodziły z różnych okresów, dzięki czemu jubileuszowa ekspozycja w Konduktorowni stała się swoistą podróżą przez ostatnie dwudziestolecie częstochowskiej twórczości plastycznej.
Marian Panek pokazał na przykład grafiki cyfrowe, które wykonał 20 lat temu. - Dzisiaj mogą się nam wydawać oczywiste, ale na tamte czasy były pionierskie – podkreśla Grobelak. Prezes Zachęty przypomniała swoje obrazy dyplomowe namalowane pod opieką Wernera Lubosa, a także cztery prace przygotowane w 2011 r. na Festiwal Dekonstrukcji Słowa „Czytaj!”. Są na nich umieszczone fragmenty wierszy, m.in. Bolesława Leśmiana.
Także widoki Antwerpii i Florencji namalowane przez Bartosza Frączka to nieco starsze prace, z okresu, kiedy tworzył kalendarz miejski.
Zaprezentowane zdjęcia autorstwa Piotra Dłubaka pochodzą z kolekcji Konduktorowni, podobnie jak martwa natura Włodzimierza Karankiewicza. Specjalnie na wystawę przywiózł on także wcześniej nie pokazywane malowane tkaniny, które bardzo efektownie prezentowały się rozwieszone w sali na parterze.
Ciekawie korespondowały ze sobą rzeźba nosorożca i wilk z bardzo kolorowego obrazu – oba dzieła autorstwa duetu Theseus, czyli Aleksandry Cupiał i Szymona Parafiniaka.
Najnowsze prace pokazała Justyna Warwas, Małgorzata Stępniak - tryptyk „On”, „Ona” i „Spotkanie”, a Magdalena Stępniak część cyklu „Laboratorium florystyczne”, który przygotowała na wystawę na początku roku.
Artur Wawrzkiewicz podjął dialog z kulturą i klasyką sztuki, malując własne wariacje na temat Ostatniej Wieczerzy i abstrakcji Pieta Mondriana. Tomasz Lubaszka, którego obrazy zawsze charakteryzuje oryginalna faktura, odwołuje się do pejzażu. Także Anna Ujma-Lubaszka przygotowała prace pejzażowe. Natomiast czarno-białe dzieła Wojciecha Sętowskiego kojarzą się z nurtem optical art.
Kuratorka wystawy zwraca uwagę na instalację Alicji Walerii Kowalskiej. Trzy obrazy połączone w trójkątny moduł, odwołują się do zainteresowań artystki trójwymiarowością. Redi Bo przygotował bardzo charakterystyczne akwarele „Arche I” i „Arche II”.
– Skupione wokół tematu miasta jako przestrzeni, w której odczuwa potrzebę, żeby znaleźć to, co pierwotne – mówi szefowa częstochowskiej Zachęty, podkreślając też, że Bartłomiej „Bebe” Frączek w swoich pracach ciekawie pokazuje nowoczesne ujęcie zwierzęcia w określonym kontekście kulturowym.
Oprócz 20 artystów plastyków, członkami Regionalnego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Częstochowie, są także dwaj wybitni muzycy: Janusz „Yanina” Iwański i Marcin Pospieszalski. Obaj będą bohaterami ostatniego akcentu obchodów 20-lecia częstochowskiej Zachęty. 30 listopada w Konduktorowni odbędzie aukcja dzieł sztuki autorstwa członków stowarzyszenia oraz podarowanych przez zaprzyjaźnionych artystów. Janusz „Yanina” Iwański, jak co roku, ma poprowadzić licytację, a Marcin Pospieszalski zadba o oprawę muzyczną wydarzenia.
Częstochowska Zachęta ma już gotowy program działań na 2026 rok. Nowe wystawy mają być prezentowane co trzy tygodnie. Przygotowywany jest plan na 2027 rok.
Prezes Anita Grobelak zdradziła najbardziej ambitny pomysł Regionalnego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych na przyszły rok: – Ponieważ w 2026 roku przypada jubileusz 200-lecia połączenia starej i nowej Częstochowy, chcemy namówić artystów do stworzenia prac na wystawę pod hasłem „200 szkiców, rysunków i obrazów na 200 lat nowoczesnej Częstochowy”. Być może zrobimy ją wspólnie z innymi miejskimi instytucjami kultury.
Zanim to nastąpi, już w piątek, 3 października o godz. 18.00 w Konduktorowni odbędzie się wernisaż wystawy Janusza Kokota pod tytułem „Bridge”. Autor pochodzi z Kalisza, ale to w Częstochowie ukończył Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych i studia artystyczne w Wyższej Szkole Pedagogicznej. Na wystawie, której kuratorem z ramienia Regionalnego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych jest Tomasz Lubaszka, zostanie pokazanych około stu obrazów i rysunków Janusza Kokota z różnych okresów jego twórczości. Wiele z nich zostało przez twórcę ułożonych w cykle, jak tytułowy „Bridge”, które to słowo – co podkreśla autor – ma kilka znaczeń: konstrukcja, przenosząca drogę ponad rzeką lub inną przeszkodą; idea, która umożliwia połączenie lub pogodzenie pozornie sprzecznych rzeczy lub poglądów i miejsce na statku, gdzie kapitan podejmuje najważniejsze decyzje dotyczące podległej mu jednostki pływającej.
Fot. Łukasz Kolewiński (wernisaż wystawy „20 lat później)
renifer.jpg)
