Odkrywamy bibliotekę na nowo

Odsłonięcie muralu namalowanego przez Łukasza Gawrona i Justynę Krysiak w Bibliotece Publicznej w Alei NMP 22 będzie finałem akcji „Odkryjmy Częstochowę na nowo”. Jej efektem są także fotografie, komiksy, kolaże i animacje o mieście.

- Po remoncie biblioteki pomyślałam, że powinno pojawić się w niej coś nowego, co ożywi wnętrze i będzie skierowane do młodych ludzi. Stąd pomysł muralu – mówi Iwona Glińska, która wspólnie z Katarzyną Zalewską przygotowała projekt „Odkryjmy Częstochowę na nowo – warsztaty artystyczne dla mieszkańców”.

Chciały zaangażować jak najwięcej osób w działania, które pokażą, jak postrzegają swoje miasto, które miejsca są dla nich najważniejsze, czego potrzebują i jak wyobrażają sobie jego przyszłość. Pomysł Biblioteki Publicznej im. Władysława Biegańskiego wpisał się w tegoroczne obchody 200-lecia połączenia Starej i Nowej Częstochowy.

Projekt okazał się tak interesujący, że otrzymał dofinansowanie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego z funduszu Promocji Kultury. Pieniądze z ministerstwa plus własne środki biblioteki wystarczyły na organizację warsztatów, malowanie muralu, a także towarzyszące akcji gadżety: torby, długopisy, flamastry, kredki, notesy… Powstał też promujący wydarzenie profil na Facebooku, gdzie publikowane są relacje z kolejnych imprez.

Fotografia, film, komiks i kolaż

Pomysłodawczynie nie zapraszały zorganizowanych grup, szkolnych klas itp. Chciały, aby w warsztatach brały udział zainteresowane osoby w różnym wieku i z różnych środowisk. Udało się. Przychodzili zarówno nastolatkowie, jak i emeryci.

Jako pierwsze, już w maju, zorganizowano zajęcia fotograficzne, które przeprowadziła Justyna Tomorowska. Oprócz spotkania w bibliotece obejmowały plener na ulicach Częstochowy. Uczestnicy fotografowali swoje ulubione zakątki lub miejsca, obiekty i wydarzenia, które akurat wtedy wpadły im w oko. Każdy kierował się swoimi upodobaniami i własną wrażliwością. W efekcie powstały niezwykle różnorodne prace.

Równie ciekawy efekt – jak podkreślają organizatorki – przyniosły warsztaty komiksowe. Po wakacjach poprowadził je Marcin Kozierkiewicz, a odbyły się nie w Alejach, lecz w Filii nr 13 częstochowskiej Biblioteki Publicznej przy ul. Mireckiego, która specjalizuje się w gromadzeniu komiksów oraz gier planszowych.

Kolejnym etapem były zajęcia z wykorzystaniem sztucznej inteligencji i animacji. To jedyne z warsztatów, do których prowadzenia Biblioteka Publiczna nie zaangażowała znanej osoby z Częstochowy, ale skorzystała z usług ekspertów z Fundacji Good Culture. Uczestnicy mieli zaprezentować swoje wizje przyszłości miasta pod hasłem „FutureCity” i znów efekty zachwyciły organizatorów. Jedna z futurystycznych animacji prezentowała np. wzdłuż całej I i II Alei gigantyczną bibliotekę.

W ostatnich dniach września pod okiem Małgorzaty Mizery odbyły się warsztatach kolażu. Były dwuczęściowe – dla najmłodszych w bibliotecznym Oddziale dla Dzieci i Młodzieży przy al. Kościuszki oraz w formie online, w których mogli wziąć udział wszyscy mieszkańcy Częstochowy.

– Często zaskakiwało nas, jak uczestnicy widzą miasto, co im się podoba lub nie podoba, do czego są najbardziej przywiązani i co chcieliby zmienić – podkreśla Iwona Glińska. Rzadziej niż przypuszczała w pracach pojawiały się powszechnie znane obiekty, jak np. Jasna Góra. Niespodzianką było też, że grupa uczniów z TZN-u jako ulubione miejsce pokazała budynek swojej szkoły. – Sądziłam, że w wolnym dniu będą chcieli odpocząć i nie myśleć o szkole. Tymczasem okazało się, że postrzegają ją bardzo pozytywnie. Zrobili nawet futurystyczny projekt jej rozbudowy.

Biblioteka się zmienia

Wspomniany remont Biblioteki Publicznej w Al. NMP 22 odmienił wnętrze budynku. W holu tak efektownie odnowiono sgraffito autorstwa Stanisława Łyszczarza, że wielu czytelników dopiero teraz je zauważyło. Zmodernizowano salę odczytową, gdzie odbywają się m.in. spotkania z pisarzami. Najważniejszą zmianą było jednak dostosowanie budynku do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Dzięki zamontowanej windzie mogą one dotrzeć teraz na wszystkie kondygnacje.

Na I piętrze, obok czytelni i Ośrodka Informacji Regionalnej, gdzie przechowywane są książki i materiały o Częstochowie, znajduje się informatorium. Tam odbywały się niektóre z warsztatów. Przy okazji remontu i budowy windy w informatorium powstała nowa, szeroka ściana. To ją ozdobi malowidło, które podsumuje akcję „Odkryjmy Częstochowę na nowo” i pozostanie pamiątką po niej.

- W tym miejscu każdy będzie mógł zobaczyć mural – zapewniają pracownicy instytucji.

Podkreślają, że zmienia się sposób korzystania z bibliotek. To już nie tylko miejsca, gdzie wypożycza się książki lub wertuje je w czytelni. Coraz częściej, zwłaszcza młodzi ludzie, przychodzą, żeby znaleźć miejsce wyciszenia, spotkań z osobami o podobnych zainteresowaniach, miłego spędzenia czasu z kubkiem kawy. Nowoczesne biblioteki na całym świecie oferują odpowiednie miejsca. Częstochowska też chce stworzyć podobny zakątek, a barwne malowidło na ścianie ma w tym pomóc.

Autorki projektu chcą przemeblować informatorium. Zamiast biurek i szaf znajdą się tam kanapy oraz pufy. Powstanie miejsce, gdzie będzie można odpocząć, coś przeczytać, porozmawiać z pracownikami biblioteki o poszukiwanych książkach lub ze znajomymi, a przy okazji popatrzeć na mural z częstochowskimi motywami. Być może znajdą w nim coś, co ich rozweseli lub zainspiruje.

Bibliotekarze mają nadzieję, że takie miejsce spodoba się nie tylko młodym ludziom.

Miasto z marzeń

Do malowania muralu biblioteka zaprosiła Łukasza Gawrona – częstochowskiego artystę, który zasłynął wieloma pracami, zaliczanymi do street artu. Przez lata, wraz z Bartkiem Stypką tworzył znany w całej Polsce artystyczny duet Monstfur. Tym razem partnerką Łukasza Gawrona przy tworzeniu malowidła o Częstochowie będzie Justyna Krysiak. Zanim rozpoczęli pracę, zobaczyli efekty warsztatów. Dowiedzieli się, jak patrzą na miasto ich uczestnicy i co chcieliby w nim zmienić.

– Mogą wykorzystać te prace jako inspirację– mówi Iwona Glińska. - W trakcie powstawania muralu chcielibyśmy zorganizować spotkanie z artystami, otwarte dla wszystkich zainteresowanych.

Najważniejsze wydarzenia zaplanowano jednak na 23 października. Wówczas odbędzie się gala finałowa, nastąpi podsumowanie projektu „Odkryjmy Częstochowę na nowo”, otwarta zostanie wystawa najciekawszych prac zrealizowanych przez uczestników warsztatów i oficjalne odsłonięte malowidło.

– Bardzo mnie ciekawi jaki będzie efekt końcowy. Chciałabym, żeby znalazły się elementy historyczne, ale też nowoczesne motywy, adresowane do młodzieży, która odwiedza naszą bibliotekę. Mam nadzieję, że mural będzie się podobał i pozostanie z nami na wiele lat – podkreśla Glińska.

Fot. Grzegorz Skowronek