Człowiek roku 1997 - Marek Perepeczko

Był aktorem teatralnym i filmowym, miłośnikiem sportu; uprawiał koszykówkę, kulturystykę, podnoszenie ciężarów, pływanie. Niezwykłą popularność zdobył filmem „Janosik”. W 1997 r. został dyrektorem Teatru im. Adama Mickiewicza.

Urodził się 3 kwietnia 1942 r. w Warszawie, był synem Floriana Perepeczki, który pod pseudonimem „Szary” wałczył w powstaniu warszawskim.

Marek Perepeczko w młodości ćwiczył podnoszenie ciężarów, sztuki walki, pływanie i kulturystykę. W 1965 r. ukończył studia na wydziale aktorskim Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie.

W latach 1965–1970 był związany ze stołecznym Teatrem Klasycznym; w latach 1970–1972 z warszawskim Teatrem Komedia. Na początku lat 60. występował w Studiu Poetyckim Andrzeja Konica w TVP. Po roli w filmie krótkometrażowym „Ciemnogród” (1964) w reżyserii Konrada Nałęckiego, po raz pierwszy trafił na kinowy ekran jako żołnierz w dramacie Andrzeja Wajdy „Popioły” (1965).

W dramacie wojennym Janusza Morgensterna „Potem nastąpi cisza” (1965) u boku Daniela Olbrychskiego i Andrzeja Łapickiego zagrał porucznika Marka Kolskiego. Sympatię widzów zyskał jako Aldek Piwko w stylizowanym na western filmie „Wilcze echa” (1968) Aleksandra Ścibora-Rylskiego. W ekranizacji powieści Henryka Sienkiewicza „Panu Wołodyjowskim” (1969) w reżyserii Jerzego Hoffmana wcielił się w postać Adama Nowowiejskiego. Wielką popularność widzów zdobył dzięki roli tytułowego bohatera serialu „Janosik” (1973) w reżyserii Jerzego Passendorfera, gdzie - m.in. ze względu na warunki fizyczne - obsadzono go w roli harnasia, czyli herszta zbójników.

W latach 80. przebywał poza granicami Polski – wyjechał do Australii, gdzie prowadził amatorskie kluby literacko-teatralne i założył Tymczasowe Towarzystwo Miłośników Teatru im. Witkacego. Przez ponad 15 lat nie występował na polskich scenach teatralnych, ani przed kamerami. Powrócił do kraju po zmianach politycznych w Polsce w 1989 r.

Ponowną, powszechną rozpoznawalność pod koniec lat 90. przyniosła mu postać komendanta posterunku nadkomisarza Władysława Słoika w sitcomie „13 posterunek” w reżyserii Macieja Ślesickiego (1997–1998), potwierdzona drugim sezonem z 2000 roku.

W 1997 r. został dyrektorem Teatru im. Adama Mickiewicza w Częstochowie. Funkcję tę pełnił do 2003 r. Swój pierwszy sezon Perepeczko zainaugurował premierą „Moralności pani Dulskiej” w reżyserii Ignacego Gogolewskiego, z Emilią Krakowską w roli głównej. Za czasów jego dyrektury spektakle realizowali tu m.in. Adam Hanuszkiewicz, Krystyna Janda, Marek Mokrowiecki czy Andrzej Łapicki, a on sam wyreżyserował np. „Damy i huzary”.

Na częstochowskiej scenie Marek Perepeczko występował również jako aktor. Był Podkomorzym w „Panu Tadeuszu”, Horodniczym w „Rewizorze”, Wernyhorą w „Weselu”, Narratorem w „Na szkle malowane”, Janem w „Ślubach panieńskich” czy uwielbianym przez widzów Marianem Koselą w „Dwóch morgach utrapienia”.

Aktorski nie był jedynym z talentów Marka Perepeczki, który również doskonale śpiewał (wykonywał np. repertuar Władimira Wysockiego). Jego artystycznymi wzorami byli Tadeusz Łomnicki i Laurence Olivier.

Zmarł w nocy z 16 na 17 listopada 2005 r. w swoim mieszkaniu w Częstochowie. Urna z prochami aktora została złożona 28 listopada 2005 r. na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. Aktor pierwotnie spoczął w grobie ze swoimi przodkami, m.in. swoim dziadkiem – inżynierem Franciszkiem Perepeczką i babką Walentyną Perepeczką z Umańców.

Od 2006 r. jego imię nosi foyer Teatru im. Adama Mickiewicza (w którym znajdują się również popiersie i portret aktora). 31 października 2014 r. przy Al. Najświętszej Maryi Panny została odsłonięta ławeczka Marka Perepeczki, a w czerwcu 2018 r. jego imieniem nazwano ulicę w Śródmieściu (na jednym z tamtejszych bloków znajduje się obecnie mural z jego portretem w stroju harnasia).

25 października 2025 r. urna z prochami zmarłego została przeniesiona na cmentarz św. Rocha w Częstochowie.

Fot. Piotr Dłubak/archiwum Teatru im. Adama Mickiewicza