SZUKAJ
CO/GDZIE/KIEDY W CZĘSTOCHOWIE Portal kulturalny

Człowiek roku 1917 - Bronisław Hłasko

28 września 2026
Rysunkowy portret historyka Juliusza Sętowskiego
Udostępnij

Był przemysłowcem, działaczem społecznym i charytatywnym, członkiem Rady Miejskiej w Częstochowie, wiceburmistrzem miasta. W 1917 r. został dyrektorem Syndykatu Rolniczego Częstochowskiego.

middle-Bronisław-Hłasko.jpg

Bronisław Hłasko urodził się 4 sierpnia 1879 r. w Dąbrowie (Dąbrowa Górnicza), był synem Antoniego, dyrektora huty „Paulina” w Dąbrowie, oraz Marii z Dybowskich (1858–1938). Kształcił się w Wyższej Szkole Przemysłowej w Łodzi. W 1897 r. otrzymał świadectwo dojrzałości i rozpoczął studia na Wydziale Mechanicznym Szkoły Technicznej w Darmstadt (w 1905 r. otrzymał dyplom inżyniera).

W latach 1905–1908 pracował w Grenoble (Francja), następnie przyjechał do Warszawy i został zatrudniony na Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. W 1912 r. przeniósł się do Częstochowy, gdzie od 29 stycznia - na mocy umowy z inż. Władysławem Saryusz-Bielskim został (wraz z bratem Wiktorem) współwłaścicielem Fabryki Wyrobów Żelaznych i Miedzianych „Młot” (przy ul. Małej 24). Po 1914 r., gdy ze spółki wycofał się W. Saryusz-Bielski, na jego miejsce współudziałowcem w fabryce „Młot” został Walerian Skrzynecki.

W latach 1926–1935 Hłasko wraz ze Stanisławem Knothem (od 1930 r. również z Bronisławem Knothem i Maksymilianem Skotnickim) dzierżawił kopalnię „Jakub” w Dąbrowie. W latach 1914–1918 był członkiem miejskiej deputacji żywnościowej w Częstochowie, a w okresie 1916–1917 kierował deputacją żywnościową.

W latach I wojny światowej energicznie działał w stowarzyszeniach niosących pomoc najuboższym mieszkańcom miasta, szczególnie dzieciom. Od 1916 r. był członkiem Głównej Rady Opiekuńczej; reprezentował Częstochowę na Zjeździe Prezesów Rad Opiekuńczych w Warszawie (28–29 listopada 1916 r.). Wraz z żoną Janiną należał do sekcji przeciwżebraczej Towarzystwa Opieki nad Bezdomnymi Dziećmi, był też współorganizatorem przeprowadzonej w kwietniu 1916 r. Wielkiej Kwesty „Ratujcie Dzieci”. W latach 1918–1929 był prezesem Schroniska im. Św. Antoniego.

W 1917 r., po śmierci Stanisława Jełowickiego, Hłasko został dyrektorem zarządzającym Syndykatu Rolniczego Częstochowskiego (stanowisko to zajmował do 1929 r.). Od 1921 r. był też dyrektorem Stowarzyszenia Rolniczego Powiatu Częstochowskiego. Natomiast w listopadzie 1918 r. - po rezygnacji Aleksandra Bandtkiego - mianowano go wiceburmistrzem Częstochowy (burmistrzem został Romuald Jarmułowicz). Reprezentował Częstochowę na II Zjeździe Związku Miast Polskich (Warszawa 4–6 stycznia 1919 r.), gdzie został wybrany zastępcą członka zarządu, do 1925 r. zasiadał we władzach Związku. W 1919 r., w wyborach do Rady Miasta (RM) uzyskał mandat z ramienia Narodowego Komitetu Wyborczego (podczas pierwszego posiedzenia kandydował na stanowisko przewodniczącego, lecz w głosowaniu przegrał ze Stanisławem Nowakiem).

W maju 1919 r. był współorganizatorem oddziału częstochowskiego Polskiego Towarzystwa Czerwonego Krzyża (później Polski Czerwony Krzyż), a następnie został wybrany do zarządu tymczasowego tej organizacji. Od sierpnia tego roku zaangażowany był w prace Komitetu Niesienia Pomocy dla Górnego Śląska (od listopada 1919 r. Komitet Obrony Śląska).

W lipcu 1920 r., w okresie wojny z Rosją bolszewicką, Hłasko wszedł do Komitetu Wykonawczego Ligi Obrony Narodowej w Częstochowie. W październiku 1920 r., wobec bliskiego ustąpienia A. Bandtkiego z funkcji prezydenta miasta otrzymał propozycję kandydowania na to stanowisko, lecz odmówił i 4 listopada 1920 r. na posiedzeniu RM wysunął kandydaturę Józefa Marczewskiego (którego wybrano prezydentem). Hłasko w opinii Stanisława Nowaka był człowiekiem „bardzo pracowitym i wnikliwym, opierającym wszystko na cyfrach, dobrym analitykiem, o ile szło o szczegóły sprawy, zatracającym natomiast często poczucie jej całości”. Ten ostatni zarzut dotyczył m.in. przeciągających się rozmów prowadzonych przez niego w latach 1920–1922 z ramienia władz miasta w sprawie przekazania miejscowej elektrowni belgijskiemu konsorcjum „Siła i Światło”.

Bronisław Hłasko należał do komisji RM pracującej w latach 1921–1922 nad umową koncesyjną z Polskim Towarzystwem Gazowniczym (dotyczyła warunków budowy gazowni), uczestniczył także w lustracji prac kanalizacyjno-wodociągowych prowadzonych przez Towarzystwo „Ulen” na Zawodziu. W 1923 r. wybrano go do Rady Szkolnej Okręgowej, a w 1924 r. do Rady Powiatowej Kasy Chorych w Częstochowie (w 1926 r. był przewodniczącym zarządu). W maju 1928 r. wszedł do Rady Nadzorczej Spółki Akcyjnej – Gazownia w Częstochowie.

Działacz pełnił również wiele innych funkcji społecznych na terenie miasta. Był współzałożycielem, w latach 1920–1929 prezesem oddziału częstochowskiego Związku Zawodowego Techników Polskich; z ramienia tej organizacji zasiadał w Radzie Zjednoczenia Polskich Stowarzyszeń Gospodarczych. W latach 1926–1928 był wiceprezesem (oraz przewodniczącym sekcji dochodów) częstochowskiego oddziału PCK. Należał również do Komitetu Budowy Lotniska w Częstochowie. W latach 1926–1929 był przewodniczącym Komitetu Rodzicielskiego przy I Państwowym Gimnazjum im. H. Sienkiewicza.

Bronisław Hłasko należał do najbardziej znanych osób w Częstochowie. We wrześniu 1924 r. w plebiscycie ogłoszonym przez redakcję gazety „Nowiny Częstochowskie” na „Trzy najpopularniejsze i zarazem wybitne osoby w Częstochowie” znalazł się na trzecim miejscu (wyprzedzili go tylko ks. Bolesław Wróblewski i komendant policji Jan Kuczyński). Jesienią 1925 r. przystąpił do powstałego przed wyborami do RM ugrupowania Zjednoczenie Mieszczańskie, lecz przed samymi wyborami zrezygnował z kandydowani, co (według S. Nowaka) spowodowane było umieszczeniem Hłaski na zbyt odległym miejscu na liście wyborczej. W 1928 r. kandydował do Sejmu z listy Polskiego Bloku Katolickiego w okręgu Częstochowa-Radomsko. Do Sejmu nie wszedł, lecz został pierwszym zastępcą posła Ludwika Gdyka (z przywileju tego zrezygnował na rzecz Zygmunta Cardiniego). W 1928 r. wybrany został na radcę sekcji górniczej Izby Przemysłowo-Handlowej w Sosnowcu.

Latem 1929 r. Hłasko doznał urazu płuc. Początkowo leczył się w Warszawie, potem w Otwocku. Najpierw przebywał tam w sanatorium, przez kilka lat wynajmował mieszkanie, a w 1935 r. kupił w Otwocku dom (przy ulicy Pułaskiego 14) i sprowadził z Częstochowy rodzinę. W II połowie lat 30., a także w okresie II wojny światowej pracował w Urzędzie Miejskim w Otwocku jako kierownik Komisji Klimatycznej. Na przełomie lat 1944 i 1945 w domu Hłaski ukrywał się (wraz z synem Jerzym) Wacław Konar, częstochowski lekarz pochodzenia żydowskiego.

W Częstochowie bywał sporadycznie, jednak po utworzeniu tu w 1949 r. Szkoły Inżynierskiej, przekazał uczelni gromadzony przez lata księgozbiór techniczny.

Bronisław Hłasko zmarł 28 stycznia 1951 r. Pochowano go na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (w kwaterze Ł, rząd IV, grób 18–19).

W małżeństwie (od 7 września 1913 r.) z Janiną Kępińską (1885–1943), córką Stanisława, właściciela majątku Bełchatów, miał dwoje dzieci: syna Jana (11 kwietnia 1914–2 sierpnia 1944), który zginął w powstaniu warszawskim, oraz córkę Bronisławę (ur. 7 września 1918), zamężną z ziemianinem Tadeuszem Dziewanowskim.

Juliusz Sętowski - czytaj więcej