Ciągle idziemy do przodu

- Za każdym razem, gdy na finał brzmi „Jeszcze w zielone gramy”, to widzę, że jesteśmy ludziom potrzebni. Choć na co dzień o tym zapominamy, poezja, mądre słowa, dobra muzyka, są ważne – mówi Aleksandra Sosnowska-Machalica, prezeska Zarządu Fundacji im. Piotra Machalicy, który jest organizatorem festiwalu jego imienia. Trzecia edycja rozpocznie się już 27 czerwca. Bezpłatne bilety na wszystkie wydarzenia można odbierać od 20 czerwca w kasach Teatru im. Adama Mickiewicza i Miejskiej Galerii Sztuki.

Czy to prawda, że jeden festiwal się kończy, a Wasza Fundacja już myśli o kolejnej edycji? Co więcej, z roku na rok program się rozrasta, a Wy rozwijacie skrzydła.

Aleksandra Sosnowska-Machalica: Poszłabym nawet o krok dalej, bo już wiemy, co wydarzy się za rok (śmiech!). Ale dziś jeszcze nie będę tego zdradzać. Przed nami trzecia edycja i na tym się skupiamy.

Odliczanie trwa, bo zaczynacie już w czwartek, 27 czerwca…

- Festiwal zainaugurują aż trzy wydarzenia. Spotykamy się o godz. 17.00 w klubie Politechnik na wernisażu wystawy malarstwa Kamili Sitak. Godzinę później na scenie pojawi się Krystyna Janda z monodramem „My Way”. Miałam przyjemność obejrzeć już ten wyjątkowy spektakl, który artystka stworzyła z okazji swoich 70. urodzin. Na scenie właściwie opowiada o całym swoim życiu, a my słuchamy tej opowieści zafascynowani: śmiejemy się, płaczemy, towarzyszy nam cały wachlarz emocji. Gorąco polecam!

Bardzo się cieszymy z tego wydarzenia, to dużo dla nas znaczy, że Krystyna Janda weźmie udział w naszym Festiwalu. Tym bardziej, że zasiada w Radzie Fundacji i od początku mocno nas wspiera. Dla mnie jest to szczególnie ważne, bo prywatnie Piotr przyjaźnił się z Krystyną i bardzo tę przyjaźń cenił. Często występowali również na jednej scenie.

Z tego, co słyszałam, Krystyna Janda, opuści Częstochowę nie tylko ze wspomnieniami, ale i szczególną nagrodą?

- W tym roku po raz pierwszy wręczona zostanie Nagroda imienia Piotra Machalicy i otrzyma ją właśnie ona. Wyróżnienie to wręczy Artur Żmijewski, który jest jego pomysłodawcą. Nagrodą chcemy honorować wyjątkowych artystów, doceniając najwyższe osiągnięcia w dziedzinie teatru, telewizji, filmu czy piosenki aktorskiej, które były Piotrowi najbliższe.

Na laurach czwartek jednak się nie skończy?

- Z klubu przeniesiemy się do Konduktorowni (tam rok temu otwieraliśmy Festiwal), gdzie późnym wieczorem rozpocznie się wernisaż wystawy malarstwa Jana Wołka, który również tworzy Radę Fundacji. Razem odsłanialiśmy w 2022 roku ławeczkę Piotra w III Alei. Rok temu współprowadził koncert galowy, teraz pora na wystawę. Nie muszę dodawać, że Piotr po prostu uwielbiał Janka, śpiewał jego piosenki, nagrywał płyty z jego utworami i – oczywiście - fascynował się jego malarstwem. Wernisaż otworzy Magda Umer, która będzie z nami przez cały czas trwania Festiwalu.

W piątek na scenie pojawi się artysta, z którym Piotr Machalica – jako wieloletni dyrektor artystyczny Teatru im. Adama Mickiewicza - wielokrotnie współpracował. Myślę o André Hübnerze-Ochodlo.

- Piotr zagrał w „Do dna” i „Hamlecie” w jego reżyserii, ale także cenił André jako pieśniarza. Koncert zatytułowany „Pięć Miłości” (który odbędzie się w „Politechniku”) rozpocznie piątkowy program. Czeka nas po prostu piękny popis piosenki aktorskiej, fantastyczna muzyka i znakomity repertuar. Usłyszymy utwory w pięciu językach. Zabrzmią teksty Agnieszki Osieckiej, Bertolta Brechta, Paula Anki. Będzie cudownie!

Ten koncert rozpocznie się o godz. 18.00, ale kolejne dwa, które zaplanowaliście na piątek, już się pokrywają. Trzeba wybierać. Przyznam, że sama mam tu problem.

- Też bym miała (śmiech!). Można albo udać się do teatru na recital „Młynarski – kocham Cię życie” Kasi Żak, albo do Miejskiej Galerii Sztuki na koncert „Cohen rodzinnie”, w którym scenę dzielić będą przedstawiciele rodziny Żmijewskich i Machaliców.

Zarówno Kasia Żak, jak i Artur Żmijewski są z nami od samego początku. Ona tym razem przepięknie zaśpiewa piosenki Młynarskiego, który był bardzo bliski Piotrowi (nawet nagrał płytę „Mój ulubiony Młynarski”). On sięgnie po utwory Leonarda Cohena. I posłuchamy tego przedpremierowo, bo premiera koncertu zaplanowana jest na sierpień. W Częstochowie program zabrzmi w nieco zmienionej wersji, bo - zgodnie z tytułem (który nadano na potrzeby Festiwalu) – będzie to rodzinny występ. Artur zaprosił do udziału Ewę Żmijewską i Shandrelicę Casper, a także braci i bratanka Piotra, czyli Aleksandra, Krzysztofa i Adama.

Jesteśmy dopiero w połowie, a wydarzeń tyle, co na tygodniowym festiwalu…

- Ciągle idziemy do przodu. Oczywiście nie udałoby się to, gdyby nie pomoc nie tylko artystów, ale i naszych wspaniałych partnerów i sponsorów. Miastu Częstochowa i wszystkim firmom, które włączyły się w organizację edycji, kłaniamy się w pas. Ogromnie to doceniamy. Mamy jeszcze jeden powód do radości, bo tym razem udało nam się pozyskać wsparcie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Dzięki temu program rzeczywiście jest mocno rozbudowany.

Zmian jest sporo, bo pierwszy raz przenosicie się w plener.

- Dokładnie! Sobotę przywitamy na terenie Campusu Politechniki Częstochowskiej. Tam od godz. 11.00 do 14.00 zorganizujemy – dzięki wsparciu uczelni i Strefy Medycyny - „Kampus Zdrowia”. Akcję kierujemy przede wszystkim do dzieciaków, młodzieży i studentów. Piotr zawsze stawiał na młodych i my również chcemy zrobić coś dla nich i udostępnić to, na co rzadko mają środki w swoim budżecie.

Obecny będzie więc dermatolog, będzie można sobie zbadać znamiona, zmierzyć cukier, zrobić EKG, porozmawiać z psychologami, z terapeutami, dowiedzieć się, gdzie szukać bezpłatnej pomocy terapeutycznej i psychologicznej na terenie Częstochowy. Do zdrowego trybu życia zachęcać będą siatkarze naszego „Norwida”. Dzięki sponsorom, będzie można nauczyć się, jak pisać CV, jak się dobrze „sprzedać” na rynku. Z kolei kancelaria, która wspiera naszą Fundację pro bono, zapewni porady prawne. Swój udział w „Kampusie” zapowiedzieli również nasi artyści, będzie można z nimi porozmawiać czy zrobić sobie zdjęcie.

Tyle o nowościach. Teraz stały punkt programu. Bez spotkania z cyklu „Nieśmiertelni” trudno sobie wyobrazić już Festiwal.

- Te spotkania co roku dostarczają wiele wzruszeń i uśmiechu, bo historie z życia Piotra opowiadają jego przyjaciele. W tym roku wspominać go będą Magda Umer, Kasia Żak, Janusz Strobel, Artur Żmijewski i Adam Machalica. Na pewno nie braknie anegdot i historii, które wielu zaskoczą.

Na sobotę zaplanowaliście jeszcze trzy wydarzenia w trzech lokalizacjach! Znów trzeba wybierać…

- O godz. 19.00 w Klubie Politechnik swój recital kabaretowy będzie miał Artur Andrus, o godz. 20.00 w teatrze z koncertem „Kofta” wystąpią Nula Stankiewicz i Janusz Strobel, a o godz. 20.30 w Miejskiej Galerii Sztuki koncert „Tylko ty” zaprezentują Shandy&Eva. Trzy uczty dla ducha! Ja będę pewnie wszędzie po trochu, żeby wszystkiego dopilnować, a Ty, co wybierzesz?

Nie mam pojęcia!

- Zapewniam, nie jest to nasza złośliwość, choć robimy to troszkę celowo. Chcemy, żeby jak najwięcej osób miało dostęp do festiwalowych wydarzeń. Sale mają ograniczoną liczbę miejsc, a my mierzymy się z krytyką, że nie dla wszystkich ich starczyło, że bilety gdzieś rozdano.

Oczywiście, część biletów jest rozdana sponsorom, ponieważ jedyne co my możemy im zaproponować w zamian za pomoc, to bilety i logo na plakacie. Gdyby nie te fundusze, nie czarujmy się, Festiwalu by po prostu nie było. W tym roku mamy w sumie ok. 3 tys. biletów, z tej puli tylko 400 trafi do sponsorów czy gospodarzy tych miejsc, które nas goszczą. Rachunek jest prosty: 2 600 biletów rozdamy tym, którzy się po nie zgłoszą. Dla porównania przy pierwszej edycji mieliśmy tysiąc biletów na wszystkie wydarzenia. Rok temu było ich 2 tysiące z hakiem. Teraz znowu ta liczba wzrosła, a nie liczę wydarzeń dodatkowych, jak wernisaże czy „Kampus zdrowia”, gdzie wejściówki nie obowiązują.

By uniknąć sytuacji, że ktoś, kto był pierwszy w kolejce zabrał bilety na wszystkie wydarzenia, wprowadziliśmy właśnie podobne godziny. Ktoś będzie musiał zdecydować, czy w piątek pójdzie tam, czy tam, czy w sobotę wybierze to, czy tamto. Nie bierzmy biletów na wszystko, jeśli nie możemy z nich skorzystać. Dzielmy się tak, żeby dla każdego starczyło.

Kolejka na pewno będzie długa. Kiedy należy w niej stanąć?

- W czwartek, 20 czerwca. Wprowadziliśmy jeszcze jedną zmianę, bo bierzemy sobie różne uwagi do serca i pula biletów będzie podzielona na połowę. Jedna trafi do kas o godz. 10.00, druga - o godz. 17.00, by osoby, które do południa pracują, mogły spokojnie zdążyć. Odbiór będzie możliwy w siedzibach teatru i Miejskiej Galerii Sztuki.

Czyżbyśmy dotarły do finału?

- Tu podtrzymujemy tradycję, bo Festiwal zwieńczy koncert galowy. W tym roku w klubie Politechnik poprowadzą go wspólnie Magda Umer i Artur Andrus. Zaśpiewają dla nas:

Kasia Żak, Nula Stankiewicz, Asia Liszowska, Magda Kumorek, Artur Żmijewski, Ewa Żmijewska, Shandrelica Casper, Adam Machalica, Adrian Nowak… Kierownictwo muzyczne znów obejmie Janusz Strobel, z którym wystąpi zespół, który tworzą Paweł Pańta, Sebastian Frankiewicz i Staszek Pańta.

Na scenie pojawią się również laureatki Konkursu Piosenki Literackiej im. Piotra Machalicy – Karolina Łopuch i Lidia Combel. Młodych artystek będzie z nami zresztą więcej, bo Częstochowę ponownie reprezentować będzie Zosia Stefaniak, a najmłodszą z uczestniczek galowego konkursu będzie 16-letnia Marysia Płowiecka. Łączymy pokolenia! Chcemy, żeby ci, którzy dopiero zaczynają swoją artystyczną drogę, mogli stanąć na wspólnej scenie z tymi, który osiągnęli już na niej bardzo wiele. Wszyscy zaśpiewają nam, że „Jeszcze w zielone gramy”.

Gracie i to z przytupem! A jak sprawić, że co roku w tym samym terminie, do Częstochowy ściąga tyle gwiazd? Zazwyczaj trzeba dostosować grafik do artystów, tu oni naginają swoje terminarze?

- Termin jest trudny, bo odbywa się wtedy dużo festiwali z dłuższą historią niż nasza, m.in. Lato Filmowe w Łagowie czy Festiwal Filmowy w Sopocie. Tym bardziej jesteśmy szczęśliwi i bardzo doceniamy to, że ci wspaniali artyści są z nami. To nie tylko cztery dni, tylko całoroczna praca. Myślę, że warto.

To na pewno, a czy mimo tej świadomości, czasami brakuje Ci sił i energii?

- Oj brakuje, ponieważ pozyskiwanie środków na ten Festiwal jest trudną pracą. Nie sprzedajemy biletów, nie mamy znikąd przychodu, mamy tylko koszty. Więc to jest duża logistyka, dlatego tak cenne jest wsparcie choćby wolontariuszy, z których część pracuje w Fundacji Krystyny Jandy na Rzecz Kultury. W gronie wolontariuszy jest też moja córka i jej przyjaciółka. Jak widać działamy rodzinnie i przyjacielsko. Bez wielu osób nie dałabym sobie po prostu rady. Jest z nami Karolina Rutecka, która była agentką Piotra przez całe lata, jest Alicja Przerazińska, dyrektor Fundacji Krystyny Jandy, jest moja wspólniczka Aleksandra Pacho… Nie mogę zapomnieć o Krysi Pietrzak, Małgosi Karpowicz, Iwonie Dawid. Gdyby nie one, tego Festiwalu pewnie by nie było.

Momentów zwątpienia, gdy budżet się nie zgadza, jest wiele, ale potem zawsze wychodzi jakieś słońce, dlatego się nie poddajemy. I za każdym razem, gdy na finał brzmi to „Jeszcze w zielone gramy”, to widzę, że jesteśmy ludziom potrzebni. Choć na co dzień o tym zapominamy, poezja, mądre słowa, dobra muzyka, są ważne.

Gdy po raz kolejny słyszę pytanie, dlaczego nie sprzedajemy biletów, choćby za minimalne kwoty, to powtarzam, że spektakle i koncerty komercyjne odbywają się przez cały rok. Można z nich korzystać do woli, niemal w każdy weekend coś dzieje się w Częstochowie. My to robimy dla tych, którzy nie mają po prostu miejsca w budżecie na takie przyjemności. To taki prezent dla częstochowian od nas i Piotra.

Fot. Martyna Niećko (II Festiwal im. Piotra Machalicy)

PROGRAM III FESTIWALU IM. PIOTRA MACHALICY MOŻNA ZNALEŹĆ W KALENDARIUM CGK.