200 odsłon na 200-lecie. Wyjątkowa wystawa w Konduktorowni

Około dwustu intrygujących dzieł sztuki, blisko stu dziewięćdziesięciu twórców pochodzących z dwudziestu pięciu różnych państw i wielowymiarowa diagnoza naszej miejskiej tożsamości.

24 lipca w Konduktorowni przy ulicy Piłsudskiego zainaugurowano wielowątkową ekspozycję „200 Odsłon Częstochowy na 200-lecie połączenia Starej i Nowej Częstochowy & Międzynarodowy Projekt Mail Art”.

Na odbiorców czekało szerokie spektrum form wizualnych - od tradycyjnego malarstwa po sztukę cyfrową, ale również działania performatywne oraz muzyczne tło. Wszystkie te elementy złożyły się na jedno z ważniejszych, najbardziej ambitnych wydarzeń artystycznych tego sezonu, wykraczając daleko poza standardową formę lokalnej wystawy.

Oficjalnego otwarcia ekspozycji, nadając jej precyzyjne ramy merytoryczne i wprowadzając publiczność w autorski zamysł kuratorski, dokonała Anita Grobelak, prezes Regionalnego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Częstochowie, współorganizatora wydarzenia.

Wystawa w Konduktorowni stanowi integralną część tegorocznych obchodów 200-lecia historycznej fuzji Starej i Nowej Częstochowy. Jej rozmach od samego początku robi imponujące wrażenie, umiejętnie łącząc głęboko zakorzenione, lokalne tradycje ze świeżym, nierzadko zaskakującym spojrzeniem z zewnątrz. Koncepcja merytoryczna ekspozycji połączyła na jednej płaszczyźnie twórców o skrajnie odmiennych doświadczeniach życiowych i zawodowych. Oprócz pełnoformatowych dzieł obejmujących malarstwo, rysunek, klasyczną grafikę warsztatową, autorską fotografię, instalacje przestrzenne czy misterną tkaninę artystyczną, fundamentalnym filarem projektu stał się międzynarodowy ruch sztuki poczty – mail art.

Idea tego niezależnego nurtu opiera się na otwartym, globalnym apelu skierowanym do artystów z całego świata o nadsyłanie prac skupionych wokół jednego, z góry określonego tematu. W tym konkretnym przypadku wyzwaniem była artystyczna interpretacja samej Częstochowy – jej historii, architektury, a także duchowego i społecznego fenomenu. Efekty tych działań dostarczyły organizatorom fascynującego materiału analitycznego, stawiając pytanie o to, jak miasto rezonuje w wyobraźni twórców spoza granic kraju.

W ramach projektu udało się zgromadzić unikatowe prace z kilkudziesięciu państw, w tym z tak odległych i kulturowo odmiennych zakątków globu, jak Japonia, Kanada, Brazylia, Wenezuela, Bangladesz, Indie, Nepal czy Wietnam.

Szczególnie poruszający i niezwykle aktualny kontekst społeczny wybrzmiał w przypadku nadesłanych dzieł z Iranu. Jak mocno akcentowano w trakcie piątkowego wernisażu, w realizację projektu zaangażowała się liczna grupa młodych artystów z Teheranu, dla których sam udział w międzynarodowej wymianie twórczej stał się swoistą próbą ucieczki od trudnej, naznaczonej politycznymi niepokojami rzeczywistości. Nadesłane przez nich niewielkie formy plastyczne są nie tylko dowodem dużej wrażliwości estetycznej, ale przede wszystkim mocnym świadectwem potrzeby komunikacji międzyludzkiej, trwającej bez względu na fizyczne bariery czy napięcia na świecie.

Równie istotnym, silnym głosem ekspozycji jest twórczość rodzimych, częstochowskich artystów, którzy z sentymentem, ale i odpowiednim dla sztuki współczesnej krytycznym dystansem przyjrzeli się swojemu najbliższemu otoczeniu.

W Konduktorowni odbiorcy odnajdowali wizualne echa minionych dekad, w tym chociażby autorskie impresje na temat jedynej dawniej częstochowskiej linii tramwajowej, ujęte w formie wielowarstwowych kolaży. Można było również dostrzec ukryte detale nawiązujące do geologicznego dziedzictwa regionu – w pracach profesor Krystyny Szwajkowskiej odnajdziemy motywy jurajskiego kamienia, amonitów oraz historycznych obiektów architektonicznych, przypominających o naturalnych korzeniach Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Wernisaż stał się ponadto okazją do oddania hołdu jednej z inicjatorek lokalnego życia artystycznego – malarce Elżbiecie Ledeckiej, która z ogromną pasją współorganizowała miejskie plenery artystyczne w ostatnich latach ubiegłego wieku.

Wizualna podróż po dwustuletnim mieście absolutnie nie ograniczyła się wyłącznie do klasycznych technik. Prawdziwe zainteresowanie widzów wzbudziła innowacyjna animacja 3D zatytułowana „Elanex”, która śmiało wybiega w przyszłość, poddając artystycznej reinterpretacji poprzemysłowe tereny i zrujnowane obiekty fabryczne. Za ten niezwykle wymagający, multimedialny wycinek ekspozycji odpowiadał kilkudziesięcioosobowy zespół kierowany przez profesora Jacka Sztukę. W projekt zaangażowali się liczni studenci, którzy swym wkładem nadali cyfrowemu obrazowi Starej Częstochowy całkowicie nowy wymiar.

Równolegle piątkowe otwarcie stało się doskonałą platformą do promowania działań społeczności Urban Sketchers Poland. Ulotne, szybkie szkice miejskie tworzone na bieżąco podczas letnich spotkań wniosły w mury galerii sporą dozę dynamiki. Żywy odbiór ze strony publiczności doprowadził do oficjalnej zapowiedzi kontynuacji tego projektu – już 22 sierpnia miłośnicy rysunku miejskiego spotkają się ponownie, tym razem w przestrzeniach Starego Ratusza przy Muzeum Częstochowskim.

Wernisażowi, zorganizowanemu dzięki wsparciu Urzędu Miasta Częstochowa przez Grupę artystyczną ATINA, Fundację Na Rzecz, Muzeum Częstochowskie, Regionalne Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych w Częstochowie, Urban Sketchers Poland towarzyszyła performatywna energia połączona z Muzycznymi Impresjami KK w wykonaniu Konrada. Wydarzenie to śmiało można określić jako artystyczny sukces, wpisany w repertuar częstochowskiego jubileuszu.

„200 Odsłon Częstochowy" pozostanie w Konduktorowni do soboty, 15 sierpnia.

Fot. Grzegorz Skowronek